pomoc pp

< class="item_title"> Co oznacza dla szkoły orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego?

Określenie kształcenie specjalne związane jest ze stwierdzeniem przez zespół orzekający funkcjonujący w publicznej poradni psychologiczno - pedagogicznej, że uczeń, ze względu na swoje problemy ze zdrowiem czy dysfunkcje intelektualne, wymaga specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Orzeczenie wydawane jest na wniosek rodziców/prawnych opiekunów lub osób (podmiotów) sprawujących pieczę zastępczą nad dzieckiem, którzy do wniosku skierowanego do zespołu orzekającego dołączają dodatkową, posiadaną dokumentację: wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich, w tym zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka. Prawo do specjalnej organizacji kształcenia w szkole przysługuje uczniom posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną z uwagi na niepełnosprawność. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego otrzymują uczniowie:

  • niesłyszący,
  • słabosłyszący,
  • niewidomi,
  • słabowidzący,
  • z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
  • z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym,
  • z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,
  • z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
  • z niedostosowaniem społecznym,
  • zagrożeni niedostosowaniem społecznym.

Uczniowie ci mogą pobierać naukę we wszystkich rodzajach przedszkoli oraz typach i rodzajach szkół publicznych i niepublicznych. Warto podkreślić iż, jeśli taka jest decyzja rodziców, uczniowie mają prawo uczyć się w przedszkolu lub szkole najbliższej miejsca zamieszkania.

 

A zatem, jakie zadania w takiej sytuacji mają nauczyciele?

Dostarczenie przez rodziców ww. orzeczenia oznacza, że każda jednostka oświatowa musi sprostać dodatkowym obowiązkom określonym w § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2017 poz. 1578 z późn. zm.), tj. zapewnić:

  • realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;
  • warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów;
  • zajęcia specjalistyczne, inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów,
    w szczególności zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne;
  • integrację uczniów ze środowiskiem rówieśniczym, w tym z uczniami pełnosprawnymi;
  • przygotowanie uczniów do samodzielności w życiu dorosłym.

Dla każdego ucznia, który posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, opracowuje się w szkole indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET), na podstawie wcześniej przeprowadzonej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia. Wiąże się to oczywiście z przygotowaniem tych dokumentów na zasadach określonych przepisami. Jakie będą w związku z tym obowiązki i zadania szkoły?

 

IPET

Dostarczenie przez rodziców do szkoły orzeczenia zobowiązuje dyrektora do zastosowania przepisów związanych z organizacją kształcenia specjalnego, których najważniejszym obowiązkiem jest opracowanie IPET-u. Z zapisów przywołanego rozporządzenia wynika termin opracowania tego dokumentu. Został on określony w § 6 ust. 5, i wskazuje, iż  program opracowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w terminie:

1) do dnia 30 września roku szkolnego, w którym uczeń rozpoczyna od początku roku szkolnego kształcenie, albo

2) 30 dni od dnia złożenia w placówce oświatowej orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Wyżej wymienione zapisy wskazują na obowiązek ich przestrzegania, a zatem fakt dostarczenia przez rodziców orzeczenia powinien być odnotowany przez upoważnione do tego osoby (najczęściej dokonują tego pracownicy sekretariatu lub wychowawcy) na wpływającym dokumencie. Jest to bardzo istotna kwestia ze względu na konieczność dotrzymania terminów określonych przepisami.

Program opracowuje zespół, który tworzą nauczyciele i specjaliści, prowadzący zajęcia z uczniem, jednak, co wynika z zapisów w § 6 ust. 6 pracę zespołu koordynuje wyznaczony przez dyrektora wychowawca albo nauczyciel lub specjalista prowadzący zajęcia z dzieckiem. Do zadań członków zespołu należy oczywiście opracowanie IPET-u, ale również udział w obligatoryjnych spotkaniach zespołu, które odbywają się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż dwa razy w roku szkolnym. W związku z powyższym następnym istotnym zadaniem dyrektora będzie formalne powołanie w/w zespołu i wskazanie jego koordynatora.

Rodzice ucznia mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, a także w opracowaniu i modyfikacji programu oraz dokonywaniu wielospecjalistycznych ocen. Obowiązkiem dyrektora jest pisemne zawiadamianie rodziców o terminie każdego spotkania zespołu i możliwości uczestniczenia w tym spotkaniu. Ponadto dyrektor jest odpowiedzialny za przekazanie rodzicom dziecka kopii wielospecjalistycznej oceny oraz indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego. Przeniesienie upoważnienia do realizacji ww. zadań na inną wskazaną przez dyrektora osobę i sama ich realizacja powinny odbywać się na zasadach określonych w szkole.

 

Wielospecjalistyczna ocena funkcjonowania ucznia

Wielospecjalistyczna ocena funkcjonowania ucznia to złożony proces rozpoznania, którego celem jest ocena poziomu wiedzy i umiejętności, potrzeb, zakresu możliwości i ograniczeń. Powinna odbywać się w warunkach naturalnych placówki. Ma charakter diagnozy funkcjonalnej, czyli rozpoznawania możliwości radzenia sobie w różnych kontekstach, uwarunkowań środowiska, w którym dziecko przebywa, analizy mechanizmów wpływających na aktywność dziecka w określonych, konkretnych okolicznościach. Forma dokumentowania zdobytej wiedzy może być różna, nie ma przyjętego wzoru, formularza wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia. Może być to zeszyt, karta, arkusz. Ważne, aby znalazły się w nim wyczerpujące informacje zdobyte przez wszystkich członków zespołu specjalistów, nauczycieli, wychowawców. Istotna jest wobec powyższego wspólna decyzja zespołu dotycząca jej zawartości, układu, czy też formy graficznej. Nie ma co to tego wątpliwości, że powinien być to dokument czytelny dla wszystkich podmiotów z niego korzystających.

Podobnie jak w przypadku wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia, nie ma jednego obowiązującego wzoru arkusza indywidualnego programu edukacyjno - terapeutycznego. Przy jego opracowywaniu należy jednak uwzględnić zapisy § 6 ust.1  rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych. Można tam odnaleźć obszary tematyczne, które w zależności odpowiednio dostosowane do potrzeb ucznia będą stanowić jego zakres. W tym miejscu należy podkreślić, że IPET jest dokumentem indywidualnym, a zatem warto i w codziennej pracy należy go uzupełniać, modyfikować, w miarę potrzeb i poznawania ucznia. Jeśli w wyniku wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia stwierdzono, że proponowane formy zajęć nie znajdują uzasadnienia, to należy dokonać modyfikacji przyjętego programu pracy z uczniem. Temu służą spotkania zespołu, regularna ocena funkcjonowania, bieżąca obserwacja pedagogiczna i kontakty z rodzicami. I tutaj kolejny obowiązek dla szkoły, ponieważ o wszystkich zmianach w programie należy poinformować rodziców oraz nauczycieli w sposób ustalony w placówce.

 

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Na szczególną uwagę zasługuje pomoc psychologiczno – pedagogiczna, której zakres tematyczny obejmuje wspominany wyżej IPET. Program powinien zawierać formy i okres udzielania dziecku pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Do form pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej w przedszkolu, zgodnie z zapisami § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 poz. 1591 z późn. zm.), zaliczają się m.in. zajęcia rozwijające uzdolnienia oraz specjalistyczne (korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, inne o charakterze terapeutycznym). Godzina tych zajęć trwa 45 minut przy czym dopuszcza się ich prowadzenie w czasie dłuższym lub krótszym niż 45 minut, z zachowaniem ustalonego dla dziecka łącznego tygodniowego czasu tych zajęć, jeżeli jest to uzasadnione jego potrzebami (§ 16 ust. 1 i 2). W związku z powyższym w indywidualnym programie edukacyjno - terapeutycznym należy szczegółowo opisać, jakie formy wsparcia będę realizowane, wykorzystując powyższy katalog możliwości, a także przez kogo oraz w jakim wymiarze godzin i przez jaki czas.

 

Zajęcia rewalidacyjne

Indywidualny program edukacyjno – terapeutyczny określa również zajęcia rewalidacyjne, jakie

...
więcej
< class="item_title"> Obserwacja ucznia podczas zajęć na wniosek rodziców a zgoda pozostałych uczniów

Czy potrzebna zgoda pozostałych uczniów, jeżeli obserwacji podczas zajęć zostaje poddany jeden z uczniów na wniosek rodziców?

 

Nie. Jeżeli przetwarzanie danych jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, nie trzeba uzyskiwać zgody rodziców na takie działanie. Takim obowiązkiem będzie w tym wypadku konieczność współpracy z poradnią psychologiczno – pedagogiczną. Obowiązek ten wynika natomiast z § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Stosownie do tej regulacji pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest organizowana i udzielana we współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi. Dyrektor jest zatem obowiązany do nawiązania współpracy z poradnią. Dane innych uczniów niż poddany obserwacji uczeń nie powinny być przetwarzane w związku z opisanymi w pytaniu czynnościami poradni, zatem jest to dodatkowa przesłanka, do tego że nie ma podstaw do wyrażania zgody przez innych rodziców.

 

Podstawa prawna:

 

Dariusz Skrzyński

więcej
< class="item_title"> Pomoc psychologiczno pedagogiczna w dokumentacji szkolnej

W zakresie opieki psychologiczno-pedagogicznej i prowadzonej w związku z nią dokumentacji jej udzielania nie ma standardów, które zobowiązywałyby szkoły do świadczenia usług na zbliżonym poziomie. Przepisy jednoznacznie wskazują zadania, które dyrektor w ramach udzielanej uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest zobowiązany zrealizować w zakresie działań, jak również ich dokumentowania. Jednak w wielu sytuacjach szkoła jest zobowiązana do wypracowania własnych rozwiązań, które najczęściej nie wynikają z obowiązujących przepisów czy też wzorów, lecz z pragmatyki jej działalności. Należą do nich m.in. dokumentowanie działań podejmowanych w ramach pomocy psychologiczno - pedagogicznej, forma i treść programów opracowanych przez specjalistów, a także ocena postępów ucznia dokonywana przez nauczycieli i specjalistów. W tym artykule w sposób praktyczny spojrzymy na dokumentację, a zatem:

 

Jaką dokumentację powinien gromadzić dyrektor w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole?

Odpowiedź jest krótka i brzmi następująco:

  • dziennik pracy specjalisty - pedagog, psycholog, logopeda, doradca zawodowy, terapeuta pedagogiczny lub inny specjalista zatrudniony w szkole prowadzi dziennik realizowanych przez siebie czynności – mają się w nim znaleźć:
    • tygodniowy plan zajęć i czynności przeprowadzonych w poszczególnych dniach, w tym informacje o kontaktach z osobami i instytucjami, z którymi współdziała przy wykonywaniu zadań,
    • imiona i nazwiska dzieci, uczniów, słuchaczy lub wychowanków, objętych różnymi formami pomocy, w szczególności pomocą psychologiczno-pedagogiczną,
  • dziennik innych zajęć niż zajęcia wpisywane odpowiednio do dziennika zajęć przedszkola, dziennika lekcyjnego, dziennika zajęć w świetlicy, jeżeli jest to uzasadnione koniecznością dokumentowania przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, w szczególności zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia – w przypadku zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej do dziennika tych zajęć wpisuje się:
    • nazwiska i imiona uczniów,
    • oddział, do którego uczęszczają,
    •  adresy poczty elektronicznej rodziców i numery ich telefonów, jeżeli je posiadają,
    •  indywidualny program pracy z uczniem, a w przypadku zajęć grupowych program pracy grupy,
    • tygodniowy rozkład zajęć,
    • daty i czas trwania oraz tematy przeprowadzonych zajęć,
    • ocenę postępów i wnioski dotyczące dalszej pracy z uczniem,
    • obecność uczniów na zajęciach,
    • potwierdzenie podpisem przeprowadzenia zajęć - uwaga! w przypadku prowadzenia dokumentacji wyłącznie w formie elektronicznej, wpisanie przez nauczyciela w dzienniku elektronicznym tematu zajęć jest równoznaczne z potwierdzeniem przez nauczyciela przeprowadzenia tych zajęć (§ 21 ust. 5 rozporządzenia w sprawie prowadzenia dokumentacji),
  • indywidualna teczka -dla każdego ucznia objętego pomocą psychologiczno-pedagogiczną zawierająca dokumentację badań i czynności uzupełniających prowadzonych w szczególności przez pedagoga, psychologa, logopedę, doradcę zawodowego, terapeutę pedagogicznego, lekarza oraz innego specjalistę – mogą w niej znajdować się m.in. wyniki testów kompetencji, sprawdzianów, zapisy zawierające informacje o wynikach w nauce zamieszczone w dziennikach lekcyjnych i zajęć pozalekcyjnych, frekwencji ucznia, preferowanych zainteresowaniach, uzdolnieniach, incydentalnych wydarzeniach z udziałem ucznia, kontaktach nauczycieli z rodzicami, a także analiza wytworów uczniowskich, czyli spostrzeżenia poczynione na podstawie, np. rysunków, prac przestrzennych, pisma, testu niedokończonych zdań, tekstów tworzonych swobodnie,

a także:

  • dokumentacja wynikająca ze współpracy z rodzicami i innymi podmiotami w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej – m.in. pisemne  informacje dotyczące form i okresu objęcia dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole, wnioski rodziców w sprawach zwolnień z określonych zajęć i objęcia dziecka pomocą, notki z rozmów, spotkań oraz ustaleń, itp.

 

Nie ma wzoru dziennika specjalisty ani dziennika innych zajęć

Przepisy nie określają wzoru ww. dzienników, jednak precyzują zakres danych, jakie muszą być w nich zawarte. Dziennik pracy specjalistów, dzienniki innych zajęć, w tym zajęć organizowanych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej i zajęć rewalidacyjnych, mogą być prowadzone według wzoru opracowanego przez szkołę (w załączeniu do artykułu zamieściliśmy propozycję dziennika innch zajęć - do zajęcia z zakresu pomocy pp) lub wybranego spośród propozycji dostępnych na rynku wydawniczym. Dzienniki zajęć mogą być również prowadzone w formie elektronicznej, istotne jest wówczas to, aby wszystkie elementy wyżej wymienione znalazły w nich swoje odzwierciedlenie.

 

Jaka dokumentacja powinna się znaleźć w indywidualnej teczce ucznia?

Przepisy wskazują, iż dokumentacja dziecka objętego pomocą psychologiczno-pedagogiczną musi być gromadzona w osobnej teczce. Nie określono jednak charakteru tej dokumentacji. Z zakresu obowiązków osób podejmujących działania w ramach pomocy psychologiczno – pedagogicznej można wywnioskować, że będą to dokumenty dotyczące badań i czynności podejmowanych przez nauczycieli i specjalistów, ale również dostarczone przez rodziców, o których była mowa wyżej. Tak, więc teczkę powinno postrzegać się jako zbiór wiedzy na temat ucznia wpływający na kształt prowadzonych wobec niego działań przez cały cykl edukacyjny i przez wszystkie osoby w tym procesie uczestniczące.

 

Należy również pamiętać, że szkoła ma obowiązek gromadzenia, przetwarzania i efektywnego zarządzania informacjami, które dotyczą udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Należy wypracować bezpieczny sposób udostępniania ich uprawnionym osobom i instytucjom. Informacje te wykorzystywane są również podczas wizyt rodziców i ich pytań o pomoc udzielaną przez szkołę, konsultacji prowadzonych przez specjalistów poradni psychologiczno-pedagogicznych, nadzoru prowadzonego przez pracowników Kuratorium Oświaty i zapytań ze strony organu prowadzącego. Ale o tym w następnym artykule.

 


Więcej informacji na temat organizacji pomocy psychologiczno - pedagoogicznej, realizacji zadań z tym związanych i ich dokumentowania znajdą Państwo w naszych e- szkoleniach: 

1. Pomoc psychologiczno–pedagogiczna w praktyce, jej organizacja i udzielanie,

2. Zasady organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej i organizacji kształcenia, wychowania i opieki dla uczniów z orzeczeniami po zmianie prawa od 1 września 2017 r.


 

 

Podstawa prawna:

 

Bożena Browarczyk

08-05-2019

więcej
< class="item_title"> Zajęcia rewalidacyjne o czym warto pamiętać

 

Zajęcia rewalidacyjne organizowane są w każdym typie i rodzaju szkoły. W związku z tym będą one dotyczyć uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w tym szkół ogólnodostępnych, integracyjnych i specjalnych. Obejmują szkolnictwo publiczne i niepubliczne. Zajęcia rewalidacyjne nie są formą pomocy psychologiczno – pedagogicznej, choć często w środowisku szkolnym mogą być tak traktowane. Różnic pomiędzy nimi należy doszukiwać się w ich definiowaniu, przeznaczeniu i zastosowaniu.

 

Czas trwania zajęć

Zajęcia rewalidacyjne to odrębne zajęcia organizowane dla uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane ze względu na niepełnosprawność. Z założenia mają na celu usprawnianie zaburzonych funkcji rozwojowych i intelektualnych. Podstawę prawną organizacji zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych stanowi rozporządzenie MEN w sprawie ramowych planów nauczania. Z jego treści wynika, że minimalny tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych w oddziale ogólnodostępnym i integracyjnym wynosi po 2 godziny na ucznia, a w oddziale specjalnym – po 8, 10 lub 12 godzin na oddział, w zależności od typu szkoły. Natomiast w rozporządzeniu MEN w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli znalazły się regulacje dotyczące czasu trwania zajęć rewalidacyjnych prowadzonych w przedszkolu, który powinien wynosić około 15 minut – z dziećmi w wieku 3-4 lata, a z dziećmi w wieku 5-6 lat – około 30 minut, oraz w szkole, gdzie określono, że godzina zajęć rewalidacyjnych trwa 60 minut. Istotne jest również to, że w zależności od możliwości indywidualnych ucznia można ten czas w sposób jak najbardziej efektywny dzielić, zachowując minimalny określony w rozporządzeniu czas przyznanych zajęć. Przepisy nie określają sposobu organizacji zajęć rewalidacyjnych, a zatem mogą być one indywidualne lub zespołowe i zazwyczaj wskazania te powinny być zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Przepisy nie odnoszą się również do liczby uczestników zajęć organizowanych w formie zespołowej. Również w tym przypadku powinno to wynikać z potrzeb i możliwości uczestników.

 

Rodzaje zajęć rewalidacyjnych

W orzeczeniu powinny być również wymienione rodzaje zajęć rewalidacyjnych, w jakich uczeń powinien brać udział. W § 6 ust. 2 rozporządzenia MEN w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społeczne i zagrożonych niedostosowaniem społecznym wskazano przykładowe rodzaje zajęć rewalidacyjnych dla uczniów z różnymi rodzajami niepełnosprawności, tj.

  1. naukę orientacji przestrzennej i poruszania się oraz naukę systemu Braille'a lub innych alternatywnych metod komunikacji - w przypadku ucznia niewidomego;
  2. naukę języka migowego lub innych sposobów komunikowania się, w szczególności wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC) - w przypadku ucznia niepełnosprawnego z zaburzeniami mowy lub jej brakiem;
  3. zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne - w przypadku ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Oczywiście ww. przykłady nie wyczerpują w tym zakresie potrzeb i oczekiwań podopiecznych. Podczas ich formułowania należy przede wszystkim mieć na uwadze to, iż zajęcia rewalidacyjne z zasady mają charakter terapeutyczny, usprawniający i korekcyjny. Planowanie zajęć rewalidacyjnych powinno więc umożliwić osiągnięcie celów ich oddziaływań w odniesieniu do każdego ucznia niepełnosprawnego. W tej sytuacji ich włączenie w proces edukacyjny powinno mieć na celu:

  • rozwijanie m.in.: mowy i umiejętności komunikowania się, percepcji wzrokowej i słuchowej, koordynacji wzrokowo-ruchowej i wzrokowo-słuchowo-ruchowej, sprawności psychofizycznej, zainteresowań, a także orientacji przestrzennej oraz samodzielnego i bezpiecznego poruszania się, także środkami transportu,
  • wspomaganie i wspieranie m.in.: w nabywaniu umiejętności czytania, pisania, liczenia, a także samodzielności osobistej i społecznej oraz przygotowania do radzenia sobie w sytuacjach nowych i trudnych,
  • kształtowanie m.in.: umiejętności samodzielnego organizowania wypoczynku i rekreacji oraz asertywności,
  • wzmacniania m.in.: kondycji fizycznej.

To tylko przykłady uwzględniające indywidualne potrzeby ucznia. Każda z ww. sytuacji będzie miała uzasadnienie stosowania zajęć rewalidacyjnych. Ich rodzaj i forma muszą odpowiadać indywidualnym potrzebom rozwojowym i edukacyjnym ucznia niepełnosprawnego oraz być dostosowane do jego możliwości psychofizycznych. Ponieważ nie ma zamkniętego katalogu zajęć rewalidacyjnych wybór powinien przede wszystkim uwzględniać możliwie pełną indywidualizację pracy z każdym uczniem w zakresie metod pracy, czynności i charakteru podejmowanych zadań. Nauczyciel określając zadania powinien  dostosować je do możliwości ucznia, proponując przechodzenie od zadań łatwiejszych do trudniejszych, od prostych do bardziej złożonych. Istotne jest ponadto zapewnienie warunków do utrwalania prawidłowych umiejętności i likwidowania niekorzystnych nawyków, a także dostosowywanie czasu trwania poszczególnych ćwiczeń do wydolności ucznia. W każdej sytuacji nauczyciel powinien mobilizować swoich podopiecznych do wykonywania zadań poprzez stosowanie różnorodnych form ćwiczeń, a także zapewnić warunki poprawnego ich wykonywania. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że realizacja treści nauczania dokonywana przez nauczyciela na tego typu zajęciach nie wynika z zapisów np. podstawy programowej. Najczęściej oparta jest o indywidualny program pracy z uczniem, a w przypadku zajęć grupowych – program pracy grupy, opracowany przez nauczyciela realizującego zajęcia z zakresu rewalidacji.

 

Kto może zajęcia rewalidacyjne prowadzić?

Zgodnie z § 7 ust. 10 rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki uczniów niepełnosprawnych, dyrektor powierza prowadzenie zajęć rewalidacyjnych nauczycielom lub specjalistom posiadającym kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności ucznia. Natomiast w ocenie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia rewalidacyjne należy kierować się regulacjami zawartymi w § 23 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Z jego zapisów wynika, że kwalifikacje do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych, uwzględniających indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów niepełnosprawnych posiada osoba, która:

  • ukończyła studia wyższe lub zakład kształcenia nauczycieli, w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów, na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki, lub
  • posiada wykształcenie na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki oraz przygotowanie pedagogiczne, a ponadto ukończyła studia podyplomowe, zakład kształcenia nauczycieli lub kurs kwalifikacyjny, w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów.

Tym samym, np. zajęcia z uczniem słabowidzącym powinien prowadzić tyflopedagog, zajęcia z uczniem słabosłyszącym – surdopedagog lub surdologopeda, z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie powinien prowadzić oligofrenopedagog, a z uczniem niepełnosprawnym ruchowo specjalista z zakresu korekcji wad postawy. Zajęcia rewalidacyjne mogą być również prowadzone przez specjalistów w ramach powierzonych im obowiązków, tj. pedagoga, psychologa, terapeutę pedagogicznego i logopedę. Ostateczną decyzję w sprawie zatrudnienia podejmuje dyrektor, oceniając, czy posiadane kwalifikacje są wystarczające do realizacji zadań w konkretnej szkole. Oceny kwalifikacji należy dokonać na podstawie analizy dokumentacji, np. suplementu do dyplomu.

Należy podkreślić, że wymiar zajęć rewalidacyjnych nie zamyka uczniowi możliwości wykorzystania różnych, przyznanych przez zespół nauczycieli i specjalistów, innych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Warto mieć na uwadze, że zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej mogą być organizowane dla wszystkich uczniów, którzy potrzebują pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym również dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, natomiast zajęcia rewalidacyjne organizowane są wyłącznie dla uczniów niepełnosprawnych.

 

Czy zajęcia rewalidacyjne są obowiązkowe?

Dyrektor szkoły ma obowiązek zaproponować i zorganizować uczniom niepełnosprawnym zajęcia rewalidacyjne. W związku z powyższym nie ma możliwości, by szkoła odstąpiła od ich ustalenia dla ucznia, nawet wobec braku zgody rodziców na ich organizację. Przedstawiając orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, rodzice zobowiązują szkołę do realizacji kształcenia zgodnie z orzeczeniem, a tym samym dyrektora do wypełnienia przepisów prawa związanych z organizacją kształcenia specjalnego. Korzystanie z tych zajęć, jak z każdej formy wsparcia jest

...
więcej
< class="item_title"> Zindywidualizowana ścieżka kształcenia i jej właściwa organizacja

Wśród zadań kuratorów oświaty z zakresu nadzoru pedagogicznego określonych w podstawowych kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2019/2020 zaplanowano przeprowadzenie kontroli w szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych w zakresie udzielania uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia, a także kontroli w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych w zakresie wydawania opinii w sprawie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w formie zindywidualizowanej ścieżki kształceniaA zatem w przededniu ich przeprowadzania przez upoważniony do tego organ zasadne będzie przypomnienie zasad dotyczących organizowania w szkołach ww. formy pomocy. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U.  2017 r., poz. 1591 z poźn. zm.) wprowadziło do życia szkolnego zindywidualizowaną ścieżkę kształcenia, jako jedną z form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W uzasadnieniu do rozporządzenia zapisano, że jej organizacja dotyczyć powinna uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, których stan zdrowia nie uniemożliwia ani znacznie nie utrudnia uczęszczania do przedszkola lub szkoły, a którzy mogą uczęszczać do przedszkola lub szkoły, ale z uwagi na trudności w funkcjonowaniu w przedszkolu i szkole, w szczególności ze względu na stan zdrowia, nie mogą realizować wszystkich zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych z oddziałem, i wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specjalnych potrzeb edukacyjnych. Z praktyki szkolnej wynika, że jest to forma pomocy organizowana dla dzieci i uczniów z powodu trudności w funkcjonowaniu wynikających, np. z czasowej lub przewlekłej choroby, zaburzeń w zachowaniu, uniemożliwiających realizację zadań w dużym zespole, zaburzeń w funkcjonowaniu społecznym, a także innych przyczyn, gdy wdrożone wcześniej formy wsparcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej okazały się niewystarczające ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz predyspozycje psychofizyczne ucznia, np. jego wolne tempo uczenia się. 

 

A zatem jaką rolę odgrywają przy jej planowaniu i organizacji odpowiednio rodzice, szkoła i poradnia psychologiczno – pedagogiczna?

Zacznijmy od oceny roli rodziców i środowiska szkolnego. Zindywidualizowana ścieżka obejmuje zajęcia wychowania przedszkolnego (w przypadku przedszkola) lub zajęcia edukacyjne (w przypadku szkoły) realizowane przez ucznia wspólnie z oddziałem oraz indywidualnie z uczniem. Objęcie ucznia wsparciem w formie zindywidualizowanej ścieżki wymaga opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, z której wynika potrzeba objęcia ucznia pomocą w tej formie. Oczywiście, jak w każdym przypadku, tak również i w tym, to rodzice są inicjatorami wszystkich działań podejmowanych wobec ich dziecka. W związku z tym, to oni składają wniosek do poradni psychologiczno-pedagogicznejo wydanie takiej właśnie opinii. Do wniosku rodzice ucznia są zobligowani dołączyć dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności dokumentację określającą trudności w funkcjonowaniu ucznia w przedszkolu lub szkole, a w przypadku ucznia obejmowanego tą formą pomocy ze względu na stan zdrowia – także wpływ przebiegu choroby na funkcjonowanie ucznia w przedszkolu lub szkole, ograniczenia w zakresie możliwości udziału ucznia w zajęciach z oddziałem. 

Sytuacje szkolne wskazują, iż trudności w funkcjonowaniu mogą dotyczyć m.in. 

  • sprawności motorycznej i funkcjonowania zmysłów (sfera fizyczna), 
  • osiągnięć edukacyjnych, procesów poznawczych i komunikacji (sfera intelektualna), 
  • samodzielności, relacji rówieśniczych i w grupie, postawy, kontroli emocjonalnej, motywacji, stosunku do podejmowanych zadań (sfera społeczno-emocjonalna). 

Natomiast w przypadku występowania choroby, oceniając funkcjonowanie ucznia w środowisku szkolnym należy uwzględnić m.in. poziom aktywności i sprawności fizycznej, odporność psychofizyczną (np. męczliwość, labilność nastroju, drażliwość, apatię, lęk przed odrzuceniem itd.), relacje z rówieśnikami (izolacja, narzucanie się, sposoby komunikowania się), akceptację choroby lub jej brak, motywację i możliwości uczenia się oraz ograniczenia dotyczące np. sytuacji zwiększających ryzyko nasilenia choroby, a także ograniczeń wynikających z następstw przyjmowania leków.

Jeśli dziecko uczęszcza do przedszkola lub szkoły do wniosku należy dołączyć opinię nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem dotyczącą jego funkcjonowania w przedszkolu lub szkole. W tym przypadku istotne jest odniesienie się m.in. do okresu i rodzaju form udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zakresu dostosowań, a przede wszystkim efektów, jakie przyniosły  podjęte działania. Nauczyciele powinni zawrzeć również informacje na temat funkcjonowania ucznia w zespole klasowym ze wskazaniem jego mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w środowisku szkolnym.

Kolejny etap jest już realizowany przez publiczną poradnię psychologiczo-pedagogiczną i polega na wydaniu przez nią opinii. Poprzedza ją analiza funkcjonowania ucznia przeprowadzona przez specjalistów we współpracy ze szkołą i rodzicami ucznia lub pełnoletnim uczniem, uwzględniająca efekty udzielanej dotychczas przez przedszkole lub szkołę pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Dlatego też bardzo istotne są informacje na temat ucznia, które wynikać będą zarówno z opinii sporządzonych przez wychowawcę i nauczycieli, jak również medycznej dokumentacji oraz obserwacji rodzica. 

Opinia wydana przez poradnię określa w szczególności:

  • zakres, w jakim uczeń nie może brać udziału w zajęciach wychowania przedszkolnego lub zajęciach edukacyjnych z oddziałem, czyli m.in. jakie zajęcia edukacyjne uczeń powinien realizować indywidualnie z nauczycielem,
  • okresobjęcia ucznia tą formą pomocy, nie dłuższy jednak niż rok szkolny, 
  • działaniajakie powinny być podjęte w celu usunięcia barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola lub szkoły, czyli w jaki sposób należy wspierać ucznia. 

Ostatni etap odbywa się w szkole, ponieważ posiadanie przez ucznia opinii z poradni, wskazującej na potrzebę objęcia go zindywidualizowaną ścieżką kształcenia, wpłynie na właściwą organizację pracy z nim. Dyrektor przedszkola lub szkoły na wniosek rodziców z uwzględnieniem opinii poradni ustala tygodniowy wymiar godzin zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych, w tym realizowanych przez ucznia indywidualnie. W tym miejscu należy jeszcze raz zdecydowanie podkreślić, że w opinii wydanej przez poradnię powinny się znaleźć wskazania dotyczące zakresu, w jakim uczeń nie może brać udziału w zajęciach wychowania przedszkolnego lub zajęciach edukacyjnych z oddziałem, a nie ich organizacji. Planowanie zajęć jest kompetencją dyrektora szkoły, którą realizuje przy współpracy z rodzicami ucznia. W uzasadnieniu do rozporządzenia wprowadzającego tę formę  zapisano, iż stan zdrowia dziecka nie powinien stanowić przyczyny pozbawienia go możliwości realizacji treści programowych, kontaktu  z rówieśnikami i uczestniczenia w życiu społeczności przedszkolnej lub szkolnej, a zadaniem nauczycieli prowadzących zajęcia z uczniem objętym zindywidualizowaną ścieżką będzie podejmowanie działań ukierunkowanych na poprawę jego funkcjonowania w przedszkolu lub szkole, aby na bieżąco analizować postępy ucznia i jak najszybciej przygotować go do uczęszczania do przedszkola lub szkoły wspólnie z oddziałem.  W związku z tym plan zajęć opracowany dla ucznia powinien obejmować zajęcia z oddziałem klasowym jak i te realizowane w formie indywidualnej, przy czym organizacja zajęć indywidualnych nie zawsze musi obejmować pełną liczbę godzin zajęć edukacyjnych wynikających z ramowego planu nauczania. Takie rozwiązanie nie stoi w sprzeczności z założeniami organizacyjnymi dotyczącymi tej formy pomocy i sprzyja założeniu jak najszybszego przygotowania go do realizacji zajęć wspólnie z oddziałem klasowym, o ile wynika z rzetelnego rozpoznania sytuacji ucznia. W praktyce szkolnej oznacza to np. realizację 3 godzin języka polskiego indywidualnie, a 2 godzin z zespołem klasowym przy 5 godzinach tygodniowego wymiaru tych zajęć. 

Należy przy tym pamiętać, że zindywidualizowanej ścieżki nie organizuje się uczniom objętym

...
więcej

ECRK s.c.
ul. Elektryczna 1/3 lok. 216
15-080, Białystok
Oddział Warszawa:
ul. Zaruby 6A lok. 32
 
Telefony

logo